Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. – nowe zasady

 

Od 1 stycznia 2024 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.

 

Komu będzie przysługiwać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach

 

Świadczenie pielęgnacyjne będą mogły otrzymać osoby, które sprawują opiekę nad  osobami  z niepełnosprawnościami w wieku do ukończenia 18. roku życia. 

 

Nie ulegają natomiast zmianie rodzaje orzeczeń o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, które są wymagane przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne. 

 

W związku z tym, od 1 stycznia 2024 r., tak jak obecnie aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne wymagane będzie aby osoba wymagająca opieki legitymowała się ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (takie orzeczenie zawiera informację 
w punktach 7 i 8 o treści: „wymaga”) albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

 

Zmienione przepisy rozszerzają również krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego – od 1 stycznia 2024 r.  świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwać następującym opiekunom:

 

  1. matce albo ojcu,
  2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
  3. opiekunowi faktycznemu dziecka,
  4. rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.

 

Możliwość  łączenia pracy zawodowej z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego

 

Jedną z najważniejszych wprowadzanych zmian jest możliwość łączenia aktywności zawodowej, bez żadnych ograniczeń z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego. Oznacza to, że po zmianach  świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwać rodzicom lub innym ww. kategoriom opiekunów opiekującym się dziećmi z niepełnosprawnościami w wieku do ukończenia 18 r. życia, bez jakiegokolwiek ograniczeń lub limitów w zakresie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ponadto świadczenie pielęgnacyjne będzie przysługiwać również w sytuacji gdy opiekun dziecka w wieku do ukończenia 18 r. życia ma ustalone prawo do własnej emerytury lub renty lub innego świadczenia emerytalno-rentowego.

 

Podwyższenie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego

 

Nowe przepisy przewidują również, że w przypadku gdy opiekun otrzymujący świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach będzie sprawował opiekę nad więcej niż jedną osobą (dzieckiem)  w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się odpowiednim ww. orzeczeniem o niepełnosprawności, to  wysokość świadczenia pielęgnacyjnego jest podwyższana  o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka – warunkiem jest złożenie wniosku przez opiekuna o podwyższenie świadczenia pielęgnacyjnego (uwaga: nie dotyczy to dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej oraz dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego).

 

Wnioski o świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach

 

Wnioski o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na nowych zasadach będzie można składać po wejściu w życie nowych przepisów czyli od 1 stycznia 2024 r. Organami właściwymi do przyjmowania rozpatrywania i wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego pozostają wójtowie, burmistrzowie lub prezydenci miast właściwi ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o to świadczenie. W praktyce w gminach i miastach to zadanie realizują najczęściej ośrodki pomocy społecznej lub centra usług społecznych, a także urzędy miast i gmin oraz inne jednostki organizacyjne danej gminy/miasta takie jak centra świadczeń socjalnych. 

 

Tak jak dotychczas, wnioski będzie można składać tradycyjnie na formularzach papierowych, które ma obowiązek udostępnić ww. organ lub drogą elektroniczną za pośrednictwem portalu Emp@tia .

 

Uwaga: osoby sprawujące opiekę nad dzieckiem w wieku do ukończenia 18 r. życia, które pobierają już świadczenie pielęgnacyjne przyznane im zgodnie z aktualnymi przepisami 
i które będą chciały po 31 grudnia 2023 r. otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach, będą również musiały złożyć nowy wniosek o to świadczenie z jednoczesnym oświadczeniem o rezygnacji ze „starego”, dotychczas otrzymywanego świadczenia pielęgnacyjnego.

 

Wysokość świadczenia pielęgnacyjnego

 

Od 1 stycznia 2024 r. wysokość świadczenia pielęgnacyjnego wynosić będzie 2988 zł miesięcznie.

 

Świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach i specjalny zasiłek opiekuńczy

 

Z dniem wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym czyli 1 stycznia 2024 r. zostaje uchylony art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujący zasady przysługiwania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednakże, na podstawie przepisów przejściowych,  specjalny zasiłek opiekuńczy będzie  mógł być nadal przyznawany także po 31 grudnia 2023 r. na zasadzie zachowania praw nabytych, które są uregulowane w przepisach przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym. Ochrona praw nabytych będzie również dotyczyć opiekunów, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na strych zasadach obwiązujących do 31 grudnia 2023 r. 

 

Zatem osoby, które przed dniem lub po dniu wejścia w życie ustawy o świadczeniu wspierającym nabyły lub nabędą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia  31 grudnia 2023 r.  i za okres co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r.  będą uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, będą mogły zachować prawo do tych świadczeń na zasadzie ochrony praw nabytych na obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. dotychczasowych zasadach przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych  – jednak nie dłużej niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane.

 

Ww. osoby, zachowają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego  i specjalnego zasiłku opiekuńczego w tym przypadku konieczne będzie złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia, a następnie złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (art. 63 ust. 3 ustawy).

 

Uwaga: prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach dotychczasowych przysługiwać będzie ww. osobom korzystającym z ochrony praw nabytych również po upływie okresu zasiłkowego na który ten zasiłek został przyznany (czyli także na kolejne okresy zasiłkowe) pod warunkiem, że wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na nowy okres zasiłkowy zostanie złożony w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym zakończył się dotychczasowy okres zasiłkowy (czyli w ciągu 3 miesięcy od dnia 31 października danego roku kalendarzowego). 

 

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki

 

Nowym przepisem, który zacznie również obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. jest art. 17 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, w przypadku śmierci osoby wymagającej opieki, osoba sprawująca opiekę zachowuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki. Analogiczna regulacja obowiązująca od 1 stycznia 2024 r. w sytuacjach gdy śmierć osoby wymagającej opieki nastąpi po 31 grudnia 2023 r. dotyczyć również będzie osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych (przepisy przejściowe art. 63 ust. 12 -14 u.ś.w.).

 

Szczegółowej informacji na temat nowych zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego  jak i innych świadczeń rodzinnych w indywidualnych sprawach zainteresowane osoby uzyskać mogą w Ośrodku Pomocy Społecznej w Pyrzycach, pok. 21 lub 17.

 

 

 

 

 

WAŻNE! Jeśli rodzic/opiekun sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem z niepełnosprawnościami, świadczenie pielęgnacyjne będzie podwyższane o 100 proc. na drugie i każde kolejne dziecko z niepełnosprawnościami. Opiekun, który będzie pobierał świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach będzie miał możliwość podjęcia zatrudnienia, które nie koliduje z opieką nad osoba niepełnosprawną bez względu na wysokość uzyskanego dochodu.

 

Od 1 stycznia 2024 r. osoby, które dotychczas nie pobierały świadczeń opiekuńczych, nie będą mogły ubiegać się już o specjalny zasiłek opiekuńczy oraz o świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawne osoby dorosłe.

 

Zmiany te są efektem wprowadzenia świadczenia wspierającego

 

Świadczenie wspierające w 2024 r.

 

Świadczenie wspierające otrzyma bezpośrednio osoby z niepełnosprawnością (o ile ma ukończone 18 lat i zamieszkuje na terenie Polski). Bez znaczenia jest jej dochód. Oznacza to, że opiekun osoby niepełnosprawnej, który do tej pory otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne, straci je. 

 

Wariant 1 - w 2024 r. pozostajesz w poprzednim systemie i kontynuujesz pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego

 

I wtedy jako opiekun osoby niepełnoprawnej w dalszym ciągu otrzymujesz:

 

  1. świadczenie pielęgnacyjne, 
  2. specjalny zasiłek opiekuńczy lub 
  3. zasiłek dla opiekuna 

 

Osoby, które będą otrzymywały świadczenia opiekuńcze na „starych” zasadach, nie mogą także w 2024 r. podjąć zatrudnienia, by "dorobić sobie". Jest to takie samo ograniczenie jak obecnie. Podkreślamy, że dotyczy to pozostania w starym systemie bez świadczenia wspierającego.

 

Opiekunowie, którzy nabędą prawa do końca 2023 r. będą mogli wybrać czy pozostają przy świadczeniach opiekuńczych według starych zasad czy przechodzą na nowy system. Natomiast wszyscy, którzy po raz pierwszy będą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne po 1 stycznia 2024 r, będą otrzymywali wsparcie już na nowych zasadach. Nie będą mieli prawa do świadczenia na „starych” zasadach."

 

 

 

WAŻNE! Wariant 1 w przypadku dorosłej niepełnosprawnej zależy od jej decyzji - jeżeli pełnoletnia osoba z niepełnosprawnością wybierze świadczenie wspierające, to opiekun nie będzie mógł pobierać już świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to logiczna konsekwencja tego, że świadczenie wspierające zastępuje świadczenie pielęgnacyjne.

 

 

 

Wariant 2 - tracisz świadczenie pielęgnacyjne

 

Taka sytuacja powstaje, gdy osoba niepełnosprawna będzie korzystać ze świadczenia wspierającego.

 

Wariant 3 - wstrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego (po złożeniu wniosku o świadczenie wspierające)

 

Ten wariant jest pośredni między wariantem 1 a wariantem 2. Będzie miał miejsce, kiedy jeszcze nie wiemy, co się stanie w zakresie przyznania świadczenia wspierającego. Ale już została wszczęta procedura jego przyznania.

 

Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego.

 

Jest to tylko czasowe wstrzymanie wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego będące efektem złożenia wniosku w sprawie o świadczenie wspierające, o ile świadczenie nie zostanie przyznane. Brak świadczenia wspierającego oznacza:

 

  1. wypłaty z wyrównaniem świadczeń pielęgnacyjnych za czas załatwienia tej sprawy,
  2. kontynuowanie wypłat świadczenia pielęgnacyjnego.  

 

Świadczenie wspierające otrzyma osoba, która uzyska minimum 70 punktów. Ilość przyznanych punktów jest kwestią indywidualną zależną od wieku, zdolności osoby do pracy bądź zdolności osoby do samodzielnego wykonywania czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem.

 

W pierwszym roku obowiązywania ustawy (od 1 stycznia 2024 r.) świadczenie wspierające będzie dostępne dla osób z najwyższym ustalonym poziomem potrzeb wsparcia (87-100 pkt). Dopiero w następnych latach wskaźniki te będą obniżane  - od stycznia 2025 r. dla osób ze średnim poziomem potrzeb wsparcia (78-86 pkt), a od 1 stycznia 2026 r. – świadczenie wspierające będzie dostępne także dla osób z niepełnosprawnościami z najniższym poziomem potrzeb wsparcia (70-77 pkt).

 

Dlatego sytuacje, kiedy ktoś starał się od 1 stycznia 2024 r. o świadczenie wspierające, ale go nie otrzymał może być częsta. Co wtedy?

 

Dla jasności ponownie piszemy, że w przypadku:

 

1) odmowy przyznania osobie wymagającej opieki świadczenia wspierającego lub 

 

2) pozostawienia wniosku o to świadczenie bez rozpatrzenia, 

 

- odpowiednio świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wypłaca się od miesiąca, w którym wstrzymano ich wypłatę do końca okresu na jaki je przyznano.

 

Świadczenie pielęgnacyjne - pozostałe zasady dla 2024 r.

 

Od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługiwać będzie między innymi:

 

  1. rodzinie zastępczej;
  2. osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka;
  3. dyrektorowi placówki opiekuńczo – wychowawczej;
  4. dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo – terapeutycznej;
  5. dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego,

 

Warunek? Sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18, roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

 

Kiedy wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka

 

Rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej niż jedną osobą w wieku do ukończenia 18, roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopni niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, podwyższa się o 100% na drugą i każdą kolejną osobę, nad którą sprawowana jest opieka

 

Komu nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w 2024 r.

 

Świadczenie pielęgnacyjne nie będzie przysługiwać, jeżeli:

 

  1. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna;
  2. osoba wymagająca opieki została umieszczona lub przebywa w domu pomocy społecznej, zakładzie opiekuńczo – leczniczym, zakładzie pielęgnacyjno – opiekuńczym, placówce zapewniającej całodobową  opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, zakładzie karnym, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym lub schronisku dla nieletnich;
  3. osoba wymagająca opieki jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej;
  4. na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej;
  5. na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna.

 

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko umieszczone w pieczy zastępczej będzie mógł złożyć wyłącznie odpowiednio rodzina zastępcza, osoba prowadząca rodzinny dom dziecka, dyrektor placówki opiekuńczo – wychowawczej, dyrektor regionalnej placówki opiekuńczo – terapeutycznej albo dyrektor interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.

 

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego składa się w Ośrodku Pomocy Społecznej właściwym ze względu na miejsce zamieszkania.